Inhoudstafel
Surrealisme in de beeldhouwkunst
Kenmerken
Sur-realisme betekent het bovennatuurlijke, het is iets dat boven de werkelijkheid uitstijgt. In de beeldhouwkunst wordt het vooral in verband gebracht met figuratieve beelden. Er wordt meestal heel nauwkeurig aan gewerkt en details zijn er zeer belangrijk. Een veel voorkomend kenmerk is ook dat alledaagse voorwerpen met een niet-alledaags iets wordt gecombineerd. Een werk van een surrealist ontstaat vaak uit een droombeeld.
Ontstaan
Het surrealisme ontkent de voor de handliggende werkelijkheid en zoekt in de onuitputtelijke bron van de menselijke geest een nieuwe werkelijkheid. De bronnen voor deze nieuwe creatieve verbeeldingskracht zijn het onderbewuste en de droom. Het doel van de surrealist was/is namelijk om de werelden van droom en werkelijkheid samen te voegen. In 1942 heeft de beweging 'het surrealisme' haar naam gekregen door de dichter André Breton. Deze zei: "ik geloof in de toekomstige oplossing van deze beide uiterlijk zo tegenstrijdige schijnende toestanden ,droom en werkelijkheid, in een soort van absolute werkelijkheid namelijk een surrealiteit." Visioenen, dromen en symbolen nemen een grote plaats in bij het surrealisme. Ook wordt er een grote aandacht gegeven aan het psychische automatisme. Hierbij wordt het mondlinge of schrijftelijk overgeleverde uitgedrukt. Zonder het verstand onder controle te hebben wordt dit door de geest gedicteerd.
De basis van het surrealisme
Aan de basis van de surrealistische visie liggen Siegmund Freud en de psychoanalyse, zij zetten zich in voor het onderzoek van het gebied tussen het bewuste en het onbewuste van de mens. Deze wordt dan het onderbewuste genoemd. De mens bouwt het onderbewust op door de ervaringen die hij al meegemaakt heeft, maar ook een deel door wat hij geërfd heeft van familie,ras of stam. Hulpmiddelen om het onderbewustzijn te leren kennen zijn slaap,droom en hypnose.
Surrealisme in de fotografie
Surrealisme in de schilderkunst
Ontstaan surrealisme
Het surrealisme zoekt een andere werkelijkheid, anders dan de realiteit, in het diepere van de menselijke geest. De nieuwe, creatieve verbeeldingskracht vindt z'n bronnen in het onderbewuste van de mens, de dromen.
De dichter André Breton bedacht de term surrealisme in 1924: 'ik geloof in de toekomstige oplossing van tegenstrijdig lijkende toestanden - droom en werkelijkheid - in een soort van absolute werkelijkheid: een surrealiteit'. De werkelijkheid wordt geuit in dromen, vandaar dat visioenen, symbolen en dromen een grote plaats innemen.
Siegmund Freud en de psychoanalyse vormen de basis van de surrealistische visie, die zich concentreert op het onderzoek van dat gebied tussen het bewuste en het onbewuste in de mens, het onderbewuste.
Het surrealisme in de schilderkunst uit zich vooral door de fantasie, de aparte stijl, de kleuren en natuurlijk het onderwerp.
Kenmerken
Een belangrijk kenmerk is natuurlijk het onwerkelijke, het bovennatuurlijke. Surrealistische schilderijen zijn meestal moeilijk te vatten als je ze zo oppervlakkig bekijkt. Door de gruwelen in de wereldoorlogen en dankzij de ideeën van Freud, grepen de surrealisten hun schilderborstel en lieten het onderbewuste in zichzelf te voorschijn komen op het doek. Ze schilderen als het ware bestaande elementen als een hallucinatie met de nodige fantasie en verbeelding. Die irreële elementen spreken ons aan en verrassen ons, het heeft de gewenste uitwerking: ons onderdompelen in een wereld vol mysterie. Door dit mysterie kan de kijker ook een geheel eigen interpretatie opvatten van het schilderij. Een ander kenmerk, dat een bewust schokkende kracht geeft, is het in verband brengen van alledaagse dingen, op een niet alledaagse manier. Deze objecten, meestal zeer nauwkeurig geschilderd, staan vaak in geen relatie tot elkaar. Dit effect wordt onder meer verkregen door een gebruik van perspectief. De wetten van het perspectief en de zwaartekracht gelden nauwelijks meer of worden daarentegen juist versterkt.
Vele surrealistische schilders drukken in hun kunst een klacht uit tegen de maatschappij. Onder de schilders zijn er dan ook veel utopisten die de wereld willen veranderen op hun eigen manier, en hoe kan dat beter dan via hun schilderijen mensen proberen tot inzichten te brengen.
Belangrijke vertegenwoordigers
René Magritte was een belangrijke vertegenwoordiger van het surrealisme in België. In 1927 sloot hij zich gedurende vijf jaar aan bij een surrealistische beweging in Parijs. Zijn schilderijen staan vol visuele paradoxen. Hij schildert eigenlijk doodgewone, dagdagelijkse dingen, maar geheel uit hun context, op plaatsen waar je ze niet verwacht en combinaties die niet correct zijn. In zijn schilderijen graaft Magritte ook de betekenis van de voorwerpen die hij gebruikt goed uit.Hij speelt ook met de gedachte van woorden en voorwerpen, daarmee wordt bedoeld dat hij dan op zoek is naar de tweede gedachte die spontaan in je op komt. Dit zorgt voor een geheimzinnige sfeer. Mysterie is Magritte zijn sleutelwoord, al zijn schilderijen worden gekenmerkt door de poging om het mysterieuse op te roepen. Dit, het subtiel vervreemden van de werkelijkheid, is magisch realisme. Het magisch realisme is een soort van 'milde' vorm van surrealsme, die nooit de grens van het fantastishe overschrijdt.
Max Ernst is een van de grootste vertegenwoordigers van het surrealisme (en later ook van het dadaïsme). Zijn eerste werken werden door meerdere artiesten beïnvloed, waaronder Van Gogh, Kadinsky, ...
Ernst experimenteerde ook constant met nieuwe technieken (o.a. frottage) en vormden de sleutel tot het begrijpen van zijn werken.
Juan Miro heeft in zijn hele kunstperiode verschillende kunststromingen meegemaakt. Maar uiteindelijk ziet men hem toch als een groot voorbeeld voor het surrealisme. Zijn schilderijen worden vooral gekenmerkd door het gebruik van felle maar toch simpele kleuren.
In 1924 tekende hij dan ook het surrealistisch manifest.
John Langdon laat zich in zijn werk inspireren door grootmeesters in de schilderkunst. "The Persistence of Influence" is gebaseerd op Dali's "The Persistence of Memory".
Marcel Duchamp heeft in heel zijn leven allerlei kunststromingen meegemaakt. In een kunstwerk gebruikte hij vooral verschillende kunstvormen tegelijkertijd. Zo is La mariée mise à nu par ses célibataires, même een kunstwerk waar hij zowel surrealisme als Dadaïsme in heeft verwerkt. De schilder brengt hier allerlei alledaagse dingen naar voor (zoals de chocolademolen op de voorgrond). Ze worden dan nog eens in perspectief gezet waardoor ze nog duidelijker gemaakt worden. Het zijn allemaal momentopnamen en dingen die in de realiteit tevoorschijn komen, maar toch hebben ze niets met elkaar te maken.
Jef Van Tuerenhout vond het niet leuk om op zijn werken een '-isme' te plakken. Maar als hij echt moest kiezen dan zei hij: "ik ben surrealistisch getint, maar ik hoor liever : magisch realisme." Hij zei: ik ben geen '-isme' ik ben gewoon Jef Van Tuerenhout. Mijn schilderijen zijn realistisch maar hebben iets magisch. Ik behoor niet tot een stroming. Ik ben gewoon mezelf. Toen Paul Delvaux overleed sprak men wel over Jef Van Tuerenhout als de laatste Belgische surrealist.
Bibliografie
internetsites
naslagwerken
René Magritte, Harry Roczyner, Landshoff, 1997, 277 pag.
De mooiste meesterwerken van Magritte, Het Laatste Nieuws, 2004, 187 pag.
Magritte, Jacques Meuris, Taschen, 2004, 216 pag.
Startpagina Overzicht van de kunststromingen Overzicht van de kunstenaars
Comments (0)
You don't have permission to comment on this page.