Art-O-Pedia 20e eeuw

van de Velde, Henry

Page history last edited by Marjon Van den Bussche 2 yrs ago

Inhoudstafel

Inhoudstafel
Biografie
Kunstwerken
Bibliografie
1. Boeken
2. Internetbronnen

Biografie

Inleiding

Henry Clemens van de Velde werd geboren in Antwerpen op 3 april 1863. Hij was een Vlaamse kunstschilder, ontwerper, vormgever en architect. Samen met Victor Horta lag hij aan de basis van de Art Nouveau. Hij stierf op 94-jarige leeftijd op 15 oktober 1957 te Zürich.

"Les XX"

In 1887 zag hij bij "Les XX" in Brussel voor het eerst het schilderij 'Een zondag aan La Grande-Jatte' van Seurat, waardoor hij geïnspireerd raakte om zelf in neo-impressionistische stijl te schilderen. "Les Vingts" was een Belgische kunstenaarsgroep, waartoe verschillende bekende schilders behoorden zoals ook James Ensor, die beschouwd werd als de vertegenwoordiger. De prille kunstenaar werd opgemerkt door "Les XX" en besloot erbij aan te sluiten.

Leven en werk

Van de Velde studeerde schilderkunst bij Charles Verlat aan de kunstacademie in Antwerpen en het jaar erop bij Carolus-Duran in Parijs. Eveneens stond hij onder invloed van Jean-François Millet en de School van Barbizon.

Door de deelname van Vincent van Gogh aan Les XX, komt hij met zijn kunstwerken in contact. Nadat hij nog een aantal belangrijke kunstwerken had gezien van hem, besloot hij in 1894 definitief te stoppen met schilderen. Hij spitste zich vanaf nu volledig toe op de toegepaste kunsten, zoals edelsmeedkunst, het bewerken van porselein en bestekken, het ontwerpen van mode, tapijt- en stoffendesign én architectuur.

Het jaar 1893 is voor van de Velde zeer belangrijk. Hij leert namelijk Maria Sèthe kennen, waarmee hij het jaar erop zal trouwen. Hij ontwerpt zijn eerste grafische creaties en borduurwerk. Eveneens ontdekt hij de pracht van de neogotiek, die voor hem later een grote inspiratiebron zal zijn.

Hij zal in dat jaar ook zijn eerste meubels ontwerpen: een bergkast voor violen en een hangkast. Het meubilair was strak van vorm, met eenvoudige hoeken en er was geen sprake van dynamisch en abstract lijnenspel.

In 1894 gaf hij aan de 'Université Nouvelle' te Brussel een cursus over kunstnijverheid en sierkunsten. In zijn werk vindt men veel passages terug waarop hij zich later gebaseerd heeft.

Na de onverwachtse dood van zijn jonge dochtertje, kochten Henry en Maria een terrein. Hierop zou hij zijn eerste constructie bouwen, zonder enige kennis van architectuur. Maar hij wou een eer bewijzen aan zijn schoonmoeder en hij begon eraan. Uit deze plannen ontstond in 1895 het landhuis Bloemenwerf in Ukkel.

Dit was een typische "Engelse cottage": het had een puntgevel, was bekleed met grijs - en groen geschilderde planken en lange, rechthoekige vensters met kleine ruitjes.

In Bloemenwerf werden verschillende kunstkenners ontvangen die allemaal onder de indruk waren van de perfect afgewerkte vormgeving.

In het huis heeft hij zich zeer vaak gebaseerd op het werk van de kunstenaars van de Arts and Crafts. In deze stijl was William Morris zijn grote voorbeeld. Deze was één van de eerste architecten en meubelontwerpers die in een abstracte stijl met gebogen lijnen werkte.

In 1897 vestigde hij zijn eigen atelier in Elsene (Brussel) met de financiële steun van zijn schoonmoeder en E. von Bodenhausen.

Succes

Van de Velde kreeg als maar meer bekendheid door zijn steeds uitbreidende vriendenkring. Hierdoor kreeg hij bijvoorbeeld een aantal opdrachten in Duitsland, onder andere voor het bekende Folkwangmuseum in Hagen en het Nietzschehuis in Weimar.

Op internationaal vlak brak hij door in 1895 toen hij bezoek kreeg van Julius Meier-Graefe en de beroemde galerijhouder Samuel Bing. Hij kreeg de opdracht van Bing om een creatie te maken van een aantal interieurs en meubels voor zijn allernieuwste galerij 'L'art-nouveau' te Parijs, waar later het werk eveneens tentoongesteld werd.

Op een tentoonstelling van Bing in 1897 werd zijn ontwerp bij het Duitse publiek zeer goed onthaald. Omdat er bij het publiek ook veel mensen van hogere kringen waren, werd hij al snel geïntroduceerd in Weimar.

Máár, van de Veldes werk had over het algemeen niet zoveel succes in België. Zijn grootste opdrachten kwamen uit het buitenland, vooral uit Duitsland. Hij kreeg zo goed als geen opdrachten van België uit.

Rond 1899 besliste hij om met zijn familie uit Bloemenwerf te vertrekken en te verhuizen naar Berlijn, en hierna, in 1902 naar Weimar.

In Weimar kreeg hij eerst de functie van artistiek raadgever van de groothertog van Saksen en daarna werd hij in 1914 benoemd tot directeur van de "Kunstgewerbeschule".

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vluchtte hij met zijn familie uit Duitsland en verhuisde naar Zwitserland. Vanuit Zwitserland trok hij door naar Nederland waar hij in 1920 een belangrijke opdracht kreeg van de familie Kröller-Müller. Zij wilden in Otterlo een nieuw museum laten bouwen voor een permanente tentoonstelling van de werken van Van Gogh. Het museum bewaart het tweede grootste aantal werken van Van Gogh.

In 1925 werd hij benoemd tot docent bouwkunst en toegepaste kunsten in het Hoger Instituut voor Kunstgeschiedenis en Oudheidkunde aan de Rijksuniversiteit Gent.

Hij werd ook in dienst genomen als kunstadviseur door de Belgische regering en hij werd onder andere ook directeur van het 'Institut supérieur des Arts Décoratifs' in Brussel.

In 1933 kreeg hij in de universiteit de opdracht voor het ontwerp van de universiteitsbibliotheek in Gent: namelijk de Boekentoren.

Hij werkte 1937 mee aan de bouw van het universitair ziekenhuis in Gent.

Tussen 1936-1942 bouwde hij zijn laatste constructie. Dit was een technische school te Leuven, die later door architect Baines werd gerestaureerd en verbouwd tot Stedelijke Bibliotheek en stadsarchief, genaamd "De Tweebronnen".

Hij is eveneens ook de ontwerper van het logo van de Belgische Spoorwegen: de beroemde letter "B". Ook heeft hij het interieur ontworpen van de eerste Belgische elektrische treinstellen en enkele rijtuigen.

Einde leven

In de Tweede Wereldoorlog wou hij nog steeds doorgaan met zijn kunstopdrachten en liet zich benoemen tot "Conseiller esthétique de la reconstruction" onder de Duitse bezetting van België. Dit viel echter niet in goede aard bij de Belgen, en werd later ook beschuldigd van collaboratie. Door deze beschuldiging was hij gedwongen voor een tweede maal te vluchten uit België naar Zwitserland. Dit was echter een vrijwillige ballingsschap. Hij trok zich terug in het Zwitserse Oberägeri, waar hij zijn herinneringen schreef in "Die Geschichte meines Lebens". Hier verbleef hij de laatste jaren van zijn leven waarbij hij stierf in Zürich.