Inhoudstafel
Realisme
Het realisme kwam vooral voor in de 19e eeuw, in beeldende kunst en literatuur. Daarin streefde men naar het weergeven van de maatschappelijke werkelijkheid. Deze stijlstroming gedijde goed in Frankrijk in het midden van die eeuw. Dit wordt gezien als reactie op de Romantiek.
Enkele belangrijke “realistische” kunstenaars:
- Théodore Rousseau
- Jean François Millet
- Diego Velazquez
- Charles-François Daubigny
- Jules Dupré
- Edward Hopper
Oorsprong
Het begint allemaal met de nederlaag van Napoleon in 1815 en de nieuwe verdeling van Europa door het congres van Wenen. De burgerlijke stand onderwierp zich aan de nieuwe omstandigheden en aanvaardde de verdere machtspositie van de adel. Ze geloofden immers dat ze hun eigen interesses konden doorzetten door de groeiende economische invloed.
En zo kwam het dat de natuurwetenschappen een andere waarneming van de werkelijkheid lieten ontstaan. Anders dan in de vorige decennia geloofde men nu aan de herkenbaarheid door nuchtere theorieën. De mens en zijn omgeving werden beperkt tot het waarneembare, het empirische. Daarbij kwam ook dat ieder transcendent geloof werd afgewezen. Het kwam zelfs zo ver dat het gebruikt werd als werktuig om de waarheid te vinden. Emoties en zelfs de ziel van de mensen werden naar de achtergrond gewerkt.
Vervolg
De benoeming van burgerkoning Louis-Philippe tot regent in Frankrijk was een belangrijke stap voor het realisme. Het was een verbinding tussen de economische gerichte burgerlijke stand en de heersende adel. Hierdoor ontstond een conflict tussen fantasie en werkelijkheid, vooral tussen de uit burgerlijke kringen afkomstige kunstenaars.
De term zelf stamt van uit de 19e eeuw en werd gebruikt om het werk van de Franse schilder Gustave Courbet(1819-1877) en een groep schilders, die iedere vorm van idealisering verfoeiden en zich focusten op het alledaagse leven, te typeren. Courbet vond deze term zelf uit in 1855 wanneer hij in de buurt van de wereldtentoonstelling een eigen paviljoen oprichtte. Boven de ingang hing een houten bord met daarop: “Pavillon du Réalisme”.
Verdringing
In de jaren tachtig van de 19e eeuw verving het naturalisme het realisme. Dit was te wijten aan de industrialisatie, waardoor metropolen en stedelijke centra ontstonden. Het individu werd eerder door zijn sociale status bepaald dan door zijn persoonlijkheid. Ook had de wetenschap haar invloed uitgebreid, waardoor het poëtische tegen-perspectief, dat door de realisten indirect geboden werd, gewijzigd, ten gunste van een sociaalkritisch perspectief. De vertegenwoordigers van de verschillende lagen van de bevolking beschikten niet meer over persoonlijke eigenschappen, maar werden één geheel met hun sociale rol. Het gevolg was dat het individu steeds meer baan moest ruimen voor het prototype.
Bibliografie
Startpagina Overzicht van de kunststromingen Overzicht van de kunstenaars
Comments (0)
You don't have permission to comment on this page.