Inhoudstafel
Inleiding
Het is alweer meer dan vijftien jaar geleden dat Salvador Dalì in januari 1989 stierf, oud en ziek in zijn huis in Pùbol, waar hij teruggetrokken leefde sinds de dood van zijn vrouw Gala. Daarmee verdween het gezelschap van het menselijk wezen dat misschien meer dan wie ook bij hem was geweest. Ze steunde hem in de moeilijke momenten van zijn lange leven en hield vaak de excessen in bedwang die door zijn heel bijzondere persoonlijkheid ontstonden en een gevaar betekenden.
Het museum Dalì in Figueras is het meest bezochte museum van Spanje na het Prado. Het werd door hemzelf ondergebracht in het theater van zijn geboortestad en verwaarloosd nadat het door de bommen van de burgeroorlog was veranderd in een verlaten woesternij. Met de hulp van de architect Emilio Pérez Piñero herstelde hij het weer.
(Uit het essay van Costantino Poreu)
Biografie
Salvador Felipe Jacinto Dalí y Domenech werd geboren in 1904 op 11 Mei in Figueras, een klein stadje aan de voet van de Pyreneeën, zo’n 25 kilometer van de Franse grens, in Catalonië, Spanje.
Zijn vader was een notaris uit Cadaques. Oorspronkelijk heette zijn oudere broer Salvador, maar die overleed drie jaar voor de geboorte van Dalí. Salvador was enig kind totdat zijn zusje Ana Maria werd geboren. Voor Dalí betekende het, dat hij alles kon doen wat hij wilde, hij werd volkomen verwend.
Elke dag ging hij naar school in Figueras. In 1918 vond zijn eerste tentoonstelling plaats in het stadstheater van Figueras. Toen was hij dus nog maar 14. Later ging hij naar de kunstacademie in Madrid waar hij de geheimen van licht en donker van de meesters uit de Renaissance bestudeerde.
Tijdens zijn jonge jaren was Dali geïnteresseerd in kunstschilders als El Greco, Francisco Goya, Michelangelo en Diego Velázquez. Hij richtte zijn aandacht in die tijd op het impressionisme en het kubisme. Salvador Dalí studeerde in Madrid van 1921 tot 1924. Al in die tijd was hij, waarschijnlijk om de aandacht op zich te richten, een excentriek figuur.
In 1929 ging hij naar Parijs. Daar leerde hij Pablo Picasso en André Breton kennen. In 1929 werd hij verwelkomd door Breton en sloot hij zich aan bij het surrealisme. In 1940 vestigde hij zich in de Verenigde Staten, waar hij 25 jaar zou wonen, daarna keerde hij terug naar Spanje. Deze periode staat bekend als de "klassieke" periode van Dalí. Hierin uitte hij zijn gedachten over de wetenschap en het geloof. In deze tijd maakte Dalí een serie van 18 grote schilderijen. "Verschijning van een Gezicht en een Fruitmand op een Strand", "Zwanen die Olifanten Weerspiegelen", "De duurzaamheid van de herinnering", "De verzoeking van de Heilige Antonius", "De baders in Llané", "Betoverend Strand Met De Drie Vloeibare Gratiën" zijn enkele van deze werken. Hij werkte er samen met o.a. de cineast Luis Buñuel.
In 1982 stierf zijn vrouw Gala Diakonoff, 89 jaar oud.
Ook maakte Dalí enkele kunstjuwelen. Op 23 januari 1989 stierf Dalí in de Galatea-toren van zijn museum in Figueres, waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde. Hij werd daar ook begraven.
Voornaamste werken
Salvador Dali Verschijning gezicht en fruitschaal aan strand
Salvador Dali De baders in Llané
Salvador Dali Venus en cupido's
Salvador Dali Christus van de heilige Johannes van het Kruis
Salvador Dali De Duurzaamheid Der Herinnering
Salvador Dali Het Uiteenvallen Van De Duurzaamheid Der Herinnering
Salvador Dali Betoverend Strand Met De Drie Vloeibare Gratiën
Salvador Dali Leda Atomica
Salvador Dali Christus van de Heilige Johannes van het kruis
Schilderstijl
Het Surrealisme
Het is de Franse schrijver André Breton, die in 1924 in Frankrijk zijn opvattingen omtrent het surrealisme opschrijft in het "Le surréalisme et la peinture", beter bekend als "Het Surrealistisch Manifest".
In het surrealistisch manifest worden de volgende punten aan de orde gesteld:
- Terugkeer naar de jeugd als periode waarin de mens nog niet door nut, rede en conventie is bedorven.
- Een zo groot mogelijke vrijheid van de verbeelding waarbij elk maatschappelijk nut wordt afgewezen.
- Freuds ontdekking van de onbekende kracht van het onbewuste en de droom.
- De voorkeur voor het wonderlijke en magistrale.
- Het automatisch schrijven, omdat taalvormen zich aan de schrijver spontaan aanbieden, evenals beelden, zonder inmenging van gezond verstand.
- Ruimte voor het absurde.
Teleurgesteld in rationalisme en geïnspireerd door de ideeën van Sigmund Freud, stellen surrealisten het droombeeld centraal. In een realistische stijl stellen ze beelden samen in absoluut onverwachte, verrassende, zoniet schokkende, droomcombinaties. Het surrealisme is niet een leer noch een plastische formule. Het is een geestesstroming, die leidde tot de spontaneïteit en politiek uitmondde in het communisme.
Salvador Dali speelde binnen deze stroming een belangrijke rol. Hij bevond zich dan wel enigszins afgelegen in Spanje. Maar hij bezocht veel tentoonstellingen in Parijs. In die tijd was er in Spanje ook een hele linkse regering. Waar door het surrealisme in Spanje nog meer geprikkeld werd. Maar in 1939 kwam na een 3 jarige burgeroorlog er weer een extreem rechtse partij aan de macht. Hierdoor vluchten veel surrealistische kunstenaar naar het buitenland. Dali vlucht naar Frankrijk. Later is hij ook naar Amerika gegaan en heeft zo voor verder verspreiding van surrealisme gezorgd. Ook in de werken van latere surrealistische kunstenaars is vaak goed het invloed van Dali te merken. Dali was van nature een totale, onbeperkte, grenzeloze surrealist. Dali hield zich voor de zuiverste, absolute surrealist en wilde door Breton uitgeroepen worden tot de ware leider van de groep. Maar Breton sloot hem uit de beweging, omdat Dali geen grenzen stelde. Breton zag het surrealisme als volgt: surrealisme is een aan het onderbewuste gewijde esthetiek maar met grenzen.
In 1939 kwam het tot een definitieve breuk. In 1941 gaf hij zijn surrealistische stijl op. Hij besloot zich te wijden aan de synthese van: klassieke schilderkunst, het atoomtijdperk en het spiritualisme. Toch blijven de sfeer van vervreemding en het scheppen van een alternatieve werkelijkheid in zijn werken aanwezig.
"Everything tends to make us believe that there exists a certain point
of the mind at which life and death, the real and the imagined, past and future,
the communicable and the incommunicable, high and low, cease to be perceived as contradictions."
André Breton
Periodes
Vroege periode (1917-1927)
In deze periode maakte Dalí hoofdzakelijk werken met als onderwerp het landschap in de omgeving van Figueres en het vissersplaatsje Cadaqués. Hij werd geïmponeerd door het grillige, bijna buitenaardse landschap van Cap de Creus, het meest oostelijke puntje van het Iberisch Schiereiland waar Dalí graag kwam. Zijn vroegste werken toonden ook Dalí’s ontwikkelende artistieke stijlen, zoals binnen het impressionisme en kubisme.
Overgangsperiode (1927-1928)
Deze periode wordt gekarakteriseerd door heftig experimenteren. De doeken hebben vaak verschillende texturen, gemaakt met verscheidene verfkunstharsen en een collage van grof zand en grind van dichtbij gelegen stranden. Dalí nam hierin ook stenen, kurk en andere materialen op.
Surrealistische periode (1929-1940)
De surrealisten geloofden dat logica alleen niet genoeg was voor mensen, dus wendden zij zich tot het onderbewuste en dromen in een poging de grenzen van de rede te overschrijden. De surrealisten werden beïnvloed door de ideeën van Sigmund Freud. Dalí ging hierdoor zijn eigen angsten en fantasieën verkennen en legde deze door symbolische beelden op doek vast in een ultrarealistische, fotografische stijl. Hij verwees naar deze schilderijen als ‘handgeschilderde droomfoto’s’.
Klassieke periode (1941-1989)
In 1941 gaf Dalí zijn surrealistische stijl op voor een meer universele artistieke verklaring. Zijn interesse ging van persoonlijke obsessie over op universele thema’s en hij raakte gefascineerd door religie en moderne wetenschap. Dalí keek terug om inspiratie te halen uit de klassieke en renaissancistische kunst en keek vooruit naar de wetenschappelijke ontdekkingen van zijn eigen tijd.
Trompe l'oeil
Salvador Dalí was een meester in gezichtsbedrog. Trompe l'oeil wordt meestal toegepast op stillevens, maar ook in muurschilderingen. Door het schilderen van de schaduw van de voorwerpen wordt een sterk illusie bereikt. De schilderijen ''De Hardnekkigheid en de Herinnering'' en ''Brandende giraffe'' zijn een voorbeeld van Trompe l'oeil. Deze schilderijen ontstonden in de beginjaren dertig waardoor hij deze schilderijen benoemde met 'geschilderde droomfoto's' omdat de realistisch geschilderde voorwerpen vaak geen verband hebben met elkaar.
Kenmerken en citaten
•Hij maakte vreemde voorstellingen heel realistisch.
•Hij maakte gebruik van (seksuele) symbolen.
•Hij presenteerde zichzelf opvallend en excentriek.
•Hij introduceerde 'paranoische kritische activiteit', hetgeen te vergelijken valt met een zoekplaatje.
"Het enige verschil tussen mijzelf en een gek is dat ik niet gek ben."
"Toen ik zes jaar oud was, wilde ik chef worden. Toen ik zeven jaar oud was, wilde ik een Napoleon worden. Sindsdien is mijn ambitie in hetzelfde tempo blijven groeien."
"Iedere morgen wanneer ik wakker word, is mijn grootste vreugde: dat ik Salvador Dali ben."
"In de kunst is het anders dan bij voetbal: in buitenspelpositie maak je de meeste doelpunten."
"Elk afscheid betekent de geboorte van een herinnering."
"Picasso is een communist. En ik ook niet."
"Slappe horloges; zij zijn niets anders dan paranoide-kritische, vriendelijke en buitenissige camemberts buiten de tijd of ruimte."
"De graadmeter voor succes is louter de jaloezie van de ontevredenen."
"Of een mens smaak heeft kun je makkelijk zien: de vloerbedekking moet bij de wenkbrauwen passen."
"Modellen zouden hun best moeten doen op het portret te lijken."
Overtuiging
Dalì's overtuiging doorheen zijn leven ging als volgt:
| Tegen de eenvoud | Voor de ingewikkeldheid |
| Tegen de eenvormigheid | Voor de verscheidenheid |
| Tegen het egalitarisme | Voor de hiërarchie |
| Tegen de collectiviteit | Voor het individu |
| Tegen de politiek | Voor de metafysica |
| Tegen de muziek | Voor de architectuur |
| Tegen de natuur | Voor de esthetica |
| Tegen de vooruitgang | Voor de eeuwigheid |
| Tegen de mechanisering | Voor de droom |
| Tegen de abstractie | Voor het concrete |
| Tegen de jeugd | Voor de rijpheid |
| Tegen het opportunisme | Voor het machiavellistisch fanatisme |
| Tegen de spinazie | Voor de slakken |
| Tegen de bioscoop | Voor het theater |
| Tegen boeddha | Voor Markies de Sade |
| Tegen het Oosten | Voor het Westen |
| Tegen de zon | Voor de maan |
| Tegen de revolutie | Voor de traditie |
| Tegen Michelangelo | Voor Rafaël |
| Tegen Rembrandt | Voor Vermeer |
| Tegen de primitieve voorwerpen | Voor de ultramoderne voorwerpen van de 20ste eeuw |
| Tegen de moderne kunst | Voor de kunst van de Renaissance |
| Tegen de filosofie | Voor de religie |
| Tegen de geneeskunde | Voor de magie |
| Tegen de bergen | Voor de kust |
| Tegen de waanbeelden | Voor de schrikbeelden |
| Tegen de vrouwen | Voor Gala |
| Tegen de mannen | Voor mezelf |
| Tegen de tijd | Voor de weke horloges |
| Tegen scepticisme | Voor het geloof |
Dalìmuseum
Het Teatro Museo Dali is een van de meest populaire en interessante museums van Spanje. Het museum ligt in Figueres, de geboorteplaats van Salvador Dali, ongeveer 100 km ten noorden van Barcelona. In het museum zijn diverse werken van Salvador Dali opgesteld (nagelaten als zijn erfenis). Na het Prado in Madrid is het Dali-museum het meest bezochte museum van Spanje. Naast de vele schilderijen heeft Dali ook verschillende indrukwekkende kunstwerken gemaakt. Dali stond bekend als een aanhanger van het surrealisme, dat wil dus zeggen dat hij zijn inspiratie uit dromen uit het onderbewuste haalde, wat duidelijk is te zien in zijn verschillende werken.
Salvador Dali besloot in het begin van de jaren ’60 dat het tijd werd om een museum te bouwen en dit deed hij in de ruïne van het oude openbare theater van Figueres. Het museum is een creatie van Dali zelf. De directeur van het theater was een vriend van Dali. Het theater is gebouwd tussen 1849 en 1850, maar werd vernietigd door een brand aan het eind van de Spaanse burgeroorlog in 1939. Dali veranderde het gebouw tot een gigantische surrealistische tempel en in 1974 werd het museum voor het publiek opengesteld.
Geïnspireerd door de Sint-Jakobsschelpen op het Casa de Conchas in Salamanca liet Dali duizend typisch gevormde broden aanbrengen op de muren van het gebouw. Brood is een regelmatig terugkerend thema in Dali’s werk.
Het dak van het museum kenmerkt zich door een glazen koepel. Verder heeft het museum een romantische binnenplaats in de kasteeltuin. In het midden van de binnenplaats staat een zwarte Cadillac waar op de motorkap een gigantische naakte vrouw uit staal of ijzer op ligt. Op de achterkap een metershoge toren, opgebouwd uit autobanden, met op de top een blauw schip dat naar de hemel rijkt. Het is de "Regen Cadillac" van Salvador Dalí. De wereld van Dalí is een werkelijkheid waarin niets is wat het lijkt. Dalí wilde mensen op het verkeerde been zetten, verrassen. Op de trappen en het plein voor de ingang staan een aantal opvallende kunstwerken die uitnodigen voor een bezoek aan dit bijzondere museum.
Dali heeft de laatste jaren van zijn leven in het museum gewoond en gewerkt en is in de Galatea-toren gestorven. Zijn lichaam ligt in de museumtombe, op de plek waar zijn geest voortwaant.
Bibliografie
Sites
- http://www.virtualdali.com/, 8 oktober 2006
- http://nl.wikipedia.org/, 8 oktober '2006
° 08.10.2006, (http://nl.wikipedia.org/wiki/Surrealisme)
° 08.10.2006, (http://users.telenet.be/adriaan.geenens/surrealisme.htm)
° 08.10.2006, (http://www.eclh.nl/excursies/5vexcursie/barcelona/barca06/groep2/html/_sgt/m1_1.htm)
° 08.10.2006, (http://www.citaten.org/index.php?query=Salvador%20Dali&amount=0&blogid=1)
° 09.10.2006, (http://www.citaten.org/index.php?query=Salvador%20Dali&amount=0&blogid=1)
° 09.10.2006, (http://www.citaten.net/search.asp?bedenker=Dali,%20Salvador)
° 14.10.2006, (http://scholieren.samenvattingen.com/documenten/show/0414650/)
Boeken
- ROBERT DESCHARNES/ GILEES NERET,Salvador Dali, Taschen/ Librero
- S. DEBARSAQUES, L. VANDENBROECK, M. Van HAESEBROUCK, J. WOUTERS,Een kijk op kunst, Standaard Educatieve Uigeverij.
- Het laatste nieuws, De mooise meesterwerken van Dalí, het laatste nieuws, 2005, 189 pagina's.
° KLINGSÖHR-LEROY, Cathrin, ''Surrealisme'', Taschen GmbH, Hohenzollernring 53 D50672 Köln, 2005, 95 pag.
Comments (2)
De Craene Kristof said
at 9:12 am on Oct 11, 2006
Het is niet de bedoeling dat er op deze pagina foto's staan en bovendien zijn sommige van die foto's VEEL te groot. Bovendien is het ook niet de bedoeling dat hier twee aparte biografieën onder elkaar staan. Dat moet één biografie worden.
Kristof De Craene said
at 8:47 pm on Nov 22, 2006
De bespreking van de stroming is goed, jammergenoeg moet deze bij het overzicht van de kunststromingen staan en niet hier...
LEER eens instructies lezen...
You don't have permission to comment on this page.